ماجرای اینکه روسیه می‌خواهد ماهواره‌هایی به قد و قامت استارلینک راهی فضا کند، مربوط به چند ماه پیش است، اما همین هفته گذشته بود که رئیس‌جمهور اوکراین دست‌به‌دامن واشنگتن شد تا جلو پروژه «راس‌وِت» را بگیرد. از آن طرف، پروژه‌ای که هنوز پا نگرفته بهانه‌ای شده برای خط و نشان کشیدن‌های معاون رئیس شورای امنیت روسیه. مدودف در شبکه اجتماعی «ایکس» عملاً به واشنگتن تذکر داده اگر به این «طلوع روسی» چپ نگاه کند، ماهواره‌های ایلان ماسک مثل مگس از آسمان سقوط می‌کنند و جنگی تمام‌عیار در فضا راه می‌افتد! فارغ از این رجزخوانی‌ها، اینکه اصلاً این پروژه چیست، چقدر با ادعاها فاصله دارد و چطور می‌خواهد با استارلینک رقابت کند، داستان مفصلی است که در ادامه درباره‌اش نوشته‌ایم.
طلوع روسی
راس‌وت-۳ یا همان طلوع، پاسخ رسمی روسیه به امپراتوری اینترنتی ایلان ماسک است؛ تلاشی برای اینکه مسکو هم در این کلوب خصوصی مدارگردها صندلی‌ای برای خودش دست‌وپا کند. متولی این پروژه، شرکت «بیورو ۱۴۴۰» از زیرمجموعه‌های هلدینگ ایکس است و وعده داده فاصله‌اش با رقیب را پر کند. برنامه اولیه که در دسامبر ۲۰۲۳ رونمایی شد، نویدبخش توسعه شبکه تا سال ۲۰۲۷ بود. این طرح روی کاغذ برای پوشش اولیه، به ۲۵۰ ماهواره نیاز دارد و برای رسیدن به پوشش جهانی، باید بیش از ۷۰۰ ماهواره به فضا بفرستد. براساس گزارش‌های «اسپیس‌دات‌کام»، ایلان ماسک تا آگوست ۲۰۲۶ بیش از ۱۱ هزار ماهواره در مدار دارد؛ این یعنی راس‌وت در برابر استارلینک، شبیه به یک پروژه آزمایشی کوچک است تا یک رقیب هم‌تراز. نکته ظریف ماجرا اما در لایه‌های زیرین این پروژه نهفته است.
راس‌وت اگرچه با نقاب اینترنت عمومی به میدان آمده، اما از همان ابتدا سایه شک و تردیدهای نظامی بر سرش سنگینی می‌کرد. روزنامه «ودوموستی» همان سال ۲۰۲۳ لو داد که کاربرد این سامانه در مناطق سخت‌گذر نظامی، دغدغه اصلی پشت پرده است. حالا هم زمزمه‌ها درباره کاربردهای نظامی‌اش بالا گرفته. البته هنوز دقیقاً مشخص نیست این طلوع روسی قرار است اینترنت عمومی را متحول کند یا به یک چشم تیزبین برای هدایت آتش در میدان‌های نبرد تبدیل شود.
بزرگ‌نمایی
بی‌بی‌سی می‌نویسد: اهمیت راس‌وت در تجربه جنگ اوکراین معلوم شد. اوایل سال ۲۰۲۶ وقتی شیر فلکه استارلینک برای نیروهای روسیه بسته شد، روسیه فهمید بدون وای‌فای دشمن، عملاً در میدان نبرد کور و کر شده است. فرماندهانی که تا دیروز با سرعت ایده‌آل استارلینک پهپادهایشان را هدایت می‌کردند، ناگهان مجبور شدند بروند سراغِ سیم‌های تلفن و بی‌سیم‌های فیلم‌های جنگی دهه ۴۰. این برای ارتشی که ادعای ابرقدرتی دارد، ضربه‌ای بود که غرور تکنولوژیکشان را زخمی کرد. همین قطعِ دسترسی، مسکو را به این فکر انداخت که باید برای خودشان یک وای‌فای مستقل درجه‌یک بسازند و این‌گونه بود که پروژه «راس‌وت» یا همان «طلوع» متولد شد. پروژه‌ای که هدفش ترک اعتیاد نظامی به شبکه‌های خارجی است. اما از حق نگذریم، ماشین تبلیغاتی روسیه هم زیادی بزرگ‌نمایی می‌کند. مثلاً یوگنی پوپوف در شبکه «روسیا ۱» جوری از پایانه‌های «راس‌وت» در جبهه تعریف می‌کند که آدم فکر می‌کند کل ارتش روسیه همین الان دارند با سرعت فیبر نوری کارهایشان را راست و ریس می‌کنند. او چنان با حرارت از تسلیحات هوشمند حرف می‌زند که انگار ماجرا تمام شده و فقط مانده ایلان ماسک بیاید و به آن‌ها تبریک بگوید. البته ارتش روسیه، برخلاف پوپوف، چیزی نگفته چون احتمالاً فرماندهان نظامی روس خوب می‌دانند فاصله بین ادعاهای تلویزیونی پوپوف تا واقعیت فنی در مدار زمین چقدر زیاد است، برای همین ترجیح می‌دهند فعلاً چراغ‌خاموش حرکت کرده و تلاش کنند ماهواره‌هایشان در مدار درست قرار بگیرند.
ابزار بقای نظامی
قرار بود جشن پرتاب ماهواره‌ها در سال ۲۰۲۵ برگزار شود، اما مشکلات تولید، ترمز این قطار فضایی را کشید. وقتی هم که در مارس ۲۰۲۶ بالاخره ۱۶ ماهواره «راس‌وت-۳» راهی مدار شدند، یکی از آن‌ها بلافاصله راهش را گم کرد و از دست رفت.
در جولای هم پرتاب دیگری انجام شد که مسکو ترجیح داد درباره تعداد ماهواره‌هایش سکوت کند. معاون اداره اطلاعات دفاعی اوکراین، در آگوست ۲۰۲۶ مدعی شد روسیه در پرتاب‌های اخیر، سرعت عملش را بالا برده اما در حقیقت «راس‌وت» فعلاً یک اینترنت دیر و زود است؛ یعنی پوشش آن پیوسته نیست و فقط وقتی ماهواره از بالای سر منطقه رد می‌شود، ارتباط برقرار می‌شود و تا رسیدن به آن پوشش شبانه‌روزی و بی‌وقفه‌ای که استارلینک ایلان ماسک ارائه می‌دهد، فاصله خیلی زیاد است. هرچند اوکراین پیش‌بینی می‌کند مسکو برای سال ۲۰۲۷، رسیدن به عدد ۲۹۲ ماهواره را هدف گرفته است تا شاید بتواند برای نیروهایش در میدان نبرد، خط ارتباطی پایداری دست‌وپا کند. اما اینکه آیا استارلینک واقعاً در خطر است یا نه، فعلاً به نظر می‌رسد که زود است قضاوت شود.
اگرچه روسیه سال‌هاست از توانایی‌اش برای هدف‌گیری مدار پایین سخن می‌گوید؛ از موشک‌های «اس-۵۰۰» گرفته تا لیزر معروف «پرس‌وت». اما در دنیای فیزیک، بین اخلال و نابود کردن، تفاوت از زمین تا آسمان است. گزارش سال ۲۰۲۴ روزنامه راسیسکایا گازتا – آن هم به نقل از مقاله‌ای در نشریه وزارت دفاع روسیه – نشان می‌دهد سامانه لیزری «پرس‌وت» نه برای شکار ماهواره؛ بلکه برای مختل کردن یا همان جمر کردن طراحی شده است.
یعنی هدف، کوری موقت چشم‌های استارلینک است، نه منفجر کردن آن‌ها در فضا. «بی‌بی‌سی» مدعی است «راس‌وت» فعلاً یک ابزار بقای نظامی است. مسکو به خوبی می‌داند که استارلینک یک شبکه عظیم و توزیع‌شده است؛ نابودی‌اش نه با یک موشک و دو لیزر، که در عمل غیرممکن است. درواقع راس‌وت قرار است به مسکو کمک کند تا از بند وابستگی به شبکه‌های رقیب رها شود. به هرحال داشتن یک طلوعِ ناقص بهتر از تاریکی مطلق است و اگر توسعه آن براساس برنامه پیش برود، می‌تواند ابزار ارتباطی مهمی برای مسکو باشد.
نظر شما